Soms krijg ik de vraag hoeveel tijd ik eigenlijk kwijt ben aan onze borders. Mensen verwachten dan een antwoord als: “Oh, elk weekend wel een paar uurtjes.” Maar eerlijk? Ik denk dat ik gemiddeld nog geen vijf minuten per twee weken bezig ben met onkruid trekken. En dat terwijl wij écht veel border hebben.

Het geheim? Boomschors. Maar niet alleen boomschors. Vooral de manier waarop je je tuin vanaf het begin aanlegt.

Ik zeg altijd dat ik onze tuin heb aangelegd voor de lange adem. Niet snel-snel een paar plantjes erin en hopen dat het goedkomt, maar juist aan het begin veel tijd investeren zodat je daarna jarenlang kunt genieten van een groene, bloeiende én onderhoudsarme tuin.

En geloof me: dat betaalt zich echt terug.

Groene tuinen worden steeds belangrijker

Waar vroeger hele tuinen werden volgelegd met tegels, zien we gelukkig steeds meer aandacht voor groen. Niet alleen omdat het mooier is, maar ook omdat het simpelweg nodig is.

Groene tuinen helpen namelijk om:

• regenwater beter af te voeren;
• hitte in de zomer te verminderen;
• biodiversiteit te stimuleren;
• onze leefomgeving koeler en gezonder te maken.

In Gemeente Groningen is het sinds 2024 bijvoorbeeld niet meer toegestaan om de tuin van een nieuwbouwhuis volledig te betegelen. Gemeentes mogen zelf bepalen hoe streng ze hierin zijn, maar je merkt wel dat klimaatadaptatie steeds serieuzer genomen wordt.

Gemeente Westerkwartier heeft momenteel nog geen zulke strenge regels, maar stimuleert vergroening wel enorm met subsidies voor bijvoorbeeld regenwateropvang, tegels wippen en bomen planten.

Lees daar meer over via onze blog over de regenton subsidie in Westerkwartier.

Maar goed… hoe maak je een tuin dan écht onderhoudsvriendelijk?

Eigenlijk is het concept heel simpel. Alleen de uitvoering kost in het begin wat tijd. Zie het als een investering waar je jarenlang plezier van hebt.

En nee: onderhoudsvrij bestaat niet. Maar onderhoudsarm? Absoluut.

Vooraf, wat je allemaal nodig hebt:

• Kippenmest of andere organische meststof
• Tuincompost
• Boomschors
• Tijd en geduld

Stap 1: Maak je border écht onkruidvrij

Ik ga eerlijk zijn: dit is de rotklus. Je moet al het onkruid eruit trekken. Mét wortel. Schoffelen helpt hierbij eigenlijk nauwelijks. Sterker nog: sommige soorten onkruid verspreid je er juist extra mee.

Dus:

• wortels eruit trekken;
• kweekgras verwijderen;
• paardenbloemen uitsteken;
• zevenblad écht verstikken (lees onze blog over zevenblad).
  

Ja, daar ben je even mee bezig.

Heb je tussendoor geen tijd om verder te gaan? Dek je border dan tijdelijk af met:

• karton;
• oud beddengoed;
• landbouwfolie;
• worteldoek;
• of iets anders dat licht tegenhoudt.

Nieuw onkruid komt namelijk vooral van bovenaf in de vorm van zaadjes. Door je border af te dekken voorkom je dat je opnieuw kunt beginnen. Gebruik je karton of iets anders dat geen licht doorlaat? Dan verstik je meteen ook de kleine restjes onkruid die je misschien gemist hebt. Wel zo handig. Maar dit is tijdelijk, je haalt de laag er weer vanaf wanneer je doorgaat met beplanting of boomschors!

Stap 2: Denk even na over je borderplan

Wil je nieuwe planten toevoegen of je border aanvullen? Dan is dit hét moment.

Ik doe dat zelf heel simpel in Paint. Echt waar. Ik maak screenshots van planten die ik leuk vind en plak ze digitaal in een foto van onze border.

Super professioneel? Nee. Ontzettend handig? Ja.

Ik kijk daarbij naar:

• de uiteindelijke hoogte van de plant;
• hoeveel zon een plek krijgt;
• hoe breed planten worden;
• en hoe snel ik de border dicht wil hebben.

Want dat laatste maakt nogal verschil. Houd je exact de minimale plantafstand aan? Dan duurt het langer voordat alles mooi dichtgroeit. Zet je planten iets dichter op elkaar, dan heb je sneller een volle border én minder ruimte voor onkruid.

Maar goed… je kunt natuurlijk ook gewoon spontaan naar het tuincentrum rijden en kijken waar je mee thuiskomt. Dat werkt soms ook verrassend goed.

Stap 3: Tijd om te planten

Heb je alle planten in huis? Zet ze dan eerst — nog in pot — neer in je border. Dan kun je schuiven tot het goed voelt.

Dat helpt enorm om:

• hoogtes goed te verdelen;
• kleuren mooi te combineren;
• en rekening te houden met de zon gedurende de dag.

Voordat je gaat planten:

• dompel je de kluit volledig onder in water;
• wacht je tot er geen luchtbellen meer uitkomen;
• gooi je wat kippenmestkorrels in het plantgat;
• en trek je de wortels aan de onderkant voorzichtig los.

Dat laatste klinkt misschien zielig, maar planten groeien daardoor juist sneller de grond in in plaats van rondjes te blijven draaien in hun oude potvorm.

Druk alles goed aan en gebruik eventueel wat compost rondom de plant. Werk vervolgens je hele border af.

Ga je daarna direct boomschors aanbrengen? Dan kun je wachten met water geven tot alles klaar is.

Stap 4: Boomschors aanbrengen 

Voordat wij boomschors strooien geven we eerst nog wat liefde aan de bodem in de vorm van organische meststoffen. Denk aan:

• kippenmestkorrels;
• Culterra;
• compost;
• of andere organische voeding.

Daarna brengen we de boomschors aan. En geloof me: hoe dikker de laag, hoe beter het werkt. Idealiter werk je met een laag van 7 tot 10 centimeter.

Maar ik snap ook heel goed dat dat niet altijd haalbaar is. Boomschors is best een investering, en sommige borders zijn simpelweg niet diep genoeg voor zo’n dikke laag.

Dus mijn advies is simpel: Doe gewoon wat mogelijk is. Lukt alleen een dunnere laag? Vul dan later in het jaar of volgend voorjaar opnieuw aan.

Waarom boomschors zo goed werkt

Wat ik zo fijn vind aan boomschors is dat het meerdere dingen tegelijk doet.

Het:

• houdt vocht vast;
• beschermt tegen uitdroging;
• maakt de bodem luchtiger;
• stimuleert bodemleven;
• onderdrukt onkruid;
• en geeft de tuin een natuurlijke uitstraling.

En dat merk je echt. Zelfs wanneer er wél onkruid tussenkomt, trek je het veel makkelijker uit omdat het niet diep vastzit in harde droge grond.

Stap 5: Het onderhoud (spoiler: dat valt enorm mee)

De eerste periode zul je nog wat restjes onkruid tegenkomen die onder de boomschors zaten. Maar daarna wordt het snel rustiger.

En het fijne is: onkruid dat in boomschors wortelt, zit vaak heel los. Zelfs wanneer we een paar weken op vakantie zijn geweest en ik ineens wat grotere plantjes zie staan, trek ik ze er meestal zó uit. Inclusief wortel.

En dan? Genieten!

Nog een paar dingen die handig zijn om te weten

Boomschors verteert langzaam

En dat is juist goed. Het voedt het bodemleven en werkt eigenlijk als natuurlijke bodemverbeteraar.

Je moet het af en toe aanvullen

Gemiddeld vullen wij eens per jaar of eens per twee jaar wat boomschors bij.

Boomschors verzuurt de bodem

Daarom kalken wij onze borders lichtjes één keer per jaar.

Je hoeft veel minder water te geven

Doordat de bodem onder boomschors veel langer vochtig blijft, drogen planten minder snel uit.

En hier komt iets belangrijks: Je moet je planten een beetje “opvoeden”. Geef je constant water? Dan gaan planten oppervlakkig wortelen en worden ze juist afhankelijk van water geven. Geef je alleen water wanneer het écht nodig is? Dan wortelen ze dieper en worden ze veel sterker.

Scheelt je uiteindelijk weer tijd én gesleep met gieters.

En hoe zit het met slakken en katten?

Boomschors is geen wondermiddel, maar:

• slakken vinden het vaak minder prettig;
• katten graven er minder graag in;
• en kattenpoep in je border wordt ook een stuk minder.

Ik noem dat persoonlijk gewoon winst.

Waarom ik géén fan ben van worteldoek onder boomschors

Dit is misschien niet wat je wilt horen, maar ik zou zelf nooit worteldoek onder boomschors leggen.

Ja, op korte termijn lijkt het handig. Maar uiteindelijk krijg je alsnog onkruid van bovenaf. En zodra dat door het doek heen wortelt, trek je bij het verwijderen vaak het hele doek mee omhoog.

En geloof me: na al dat werk wil je écht niet ineens overal flappen worteldoek tussen je planten vandaan trekken.

Tot slot

Een onderhoudsvriendelijke tuin ontstaat niet in één middag. Het zit juist in de voorbereiding, de keuzes die je maakt en een beetje geduld hebben.

Maar als alles eenmaal staat? Dan kun je écht genieten.

Van bloemen. Van bijen. Van een tuin die leeft. En van zomerse avonden waarop je gewoon in een stoel kunt zitten in plaats van eindeloos te wieden.

En eerlijk? Dat vind ik misschien nog wel het mooiste van allemaal.